Bài mẫu Tiếng Việt Trần Đại Nghĩa: 5 câu đọc hiểu có lời giải

Bài 1 — Tìm yêu cầu trong lời dặn

Sáng thứ Bảy, Mai theo mẹ ra chợ hoa. Mẹ dặn Mai chọn hoa còn tươi và không mua thêm đồ chơi. Mai thấy một chậu cúc chưa héo, rồi nhìn sang một chiếc kẹp tóc. Cuối cùng Mai chỉ ôm chậu cúc về.

Mẹ dặn Mai điều gì?

1. A. Chọn hoa còn tươi và không mua thêm đồ chơi. Đáp án đúng
2. B. Chỉ được mua hoa cúc.
3. C. Phải mua kẹp tóc nếu thấy thích.
4. D. Ra chợ một mình và chọn bất kỳ hoa nào.

Lời giải: Lời dặn có hai điều kiện: hoa còn tươi và không mua đồ chơi. Đáp án khác thêm điều đoạn văn không nói.

Giải từng bước:

1. Câu hỏi “Mẹ dặn Mai điều gì?” — cần tìm đúng lời dặn trong đoạn.
2. Câu gốc: “Mẹ dặn Mai chọn hoa còn tươi và không mua thêm đồ chơi.”
3. Lời dặn có HAI điều kiện nối bằng “và”.
4. Chỉ đáp án A giữ đủ cả hai điều kiện, từng chữ khớp với đoạn văn.

Vì sao đáp án khác sai:

• B. “Chỉ được mua hoa cúc” — đoạn văn nói “hoa còn tươi” nói chung, không chỉ định hoa cúc.
• C. “Phải mua kẹp tóc” — trái hẳn lời dặn “không mua thêm đồ chơi”.
• D. “Ra chợ một mình” — Mai đi cùng mẹ; “chọn bất kỳ hoa nào” bỏ mất điều kiện “còn tươi”.

Bẫy thường gặp: Chọn đáp án nhắc đến chi tiết có trong bài (cúc, kẹp tóc) mà không kiểm tra nó có phải LỜI DẶN không.

Cách làm: Khoanh động từ trong câu hỏi, rồi đối chiếu đúng câu mẹ dặn.

Bài 2 — Suy ra hành động

Sáng thứ Bảy, Mai theo mẹ ra chợ hoa. Mẹ dặn Mai chọn hoa còn tươi và không mua thêm đồ chơi. Mai thấy một chậu cúc chưa héo, rồi nhìn sang một chiếc kẹp tóc. Cuối cùng Mai chỉ ôm chậu cúc về.

Vì sao Mai chỉ mang về chậu cúc?

1. A. Vì chợ không bán kẹp tóc.
2. B. Vì Mai làm đúng lời dặn: chọn hoa tươi và không mua đồ chơi. Đáp án đúng
3. C. Vì mẹ bắt Mai phải mua hoa cúc.
4. D. Vì Mai không thích hoa.

Lời giải: Cúc còn tươi nên hợp điều kiện thứ nhất; Mai không mua kẹp tóc nên giữ điều kiện thứ hai.

Giải từng bước:

1. Câu hỏi “Vì sao…” — cần tìm NGUYÊN NHÂN của hành động cuối.
2. Hành động cuối: “Mai chỉ ôm chậu cúc về.”
3. Đối chiếu với lời dặn: cúc chưa héo (hoa tươi ✓), không mua kẹp tóc (không mua đồ chơi ✓).
4. Đáp án B nối đúng hành động với cả hai điều kiện.

Vì sao đáp án khác sai:

• A. “Chợ không bán kẹp tóc” — đoạn văn nói Mai “nhìn sang một chiếc kẹp tóc”, tức là có bán.
• C. “Mẹ bắt mua hoa cúc” — mẹ chỉ dặn chọn hoa tươi, không ép mua cúc.
• D. “Mai không thích hoa” — trái hẳn: Mai ôm chậu cúc về vì hợp lời dặn.

Bẫy thường gặp: Nhầm chi tiết “nhìn sang kẹp tóc” thành nguyên nhân. Chi tiết giữa bài thường là mồi nhử, nguyên nhân nằm ở hành động cuối + lời dặn.

Cách làm: Ghép hành động cuối với lời dặn, đừng bị chi tiết “nhìn sang kẹp tóc” đánh lạc.

Bài 3 — Ý chính

Sáng thứ Bảy, Mai theo mẹ ra chợ hoa. Mẹ dặn Mai chọn hoa còn tươi và không mua thêm đồ chơi. Mai thấy một chậu cúc chưa héo, rồi nhìn sang một chiếc kẹp tóc. Cuối cùng Mai chỉ ôm chậu cúc về.

Ý chính của đoạn văn là gì?

1. A. Chợ hoa bán nhiều đồ chơi.
2. B. Mai thích kẹp tóc hơn hoa.
3. C. Mai nhớ lời dặn khi chọn mua ở chợ hoa. Đáp án đúng
4. D. Mẹ không cho Mai đi chợ.

Lời giải: Đoạn kể một việc: Mai được dặn hai điều và giữ đúng khi chọn mua. Các đáp án khác chỉ lấy một chi tiết hoặc trái đoạn văn.

Giải từng bước:

1. Ý chính phải bao được TOÀN đoạn: lời dặn → chọn mua → giữ đúng lời dặn.
2. Thử từng đáp án: nó có tóm được cả ba phần không?
3. Đáp án C (“Mai nhớ lời dặn khi chọn mua ở chợ hoa”) bao đủ: nhớ lời dặn + chọn mua + bối cảnh chợ hoa.
4. Các đáp án khác chỉ lấy một chi tiết hoặc trái đoạn văn.

Vì sao đáp án khác sai:

• A. “Chợ hoa bán nhiều đồ chơi” — chỉ là chi tiết nền (chiếc kẹp tóc), không phải điều đoạn văn muốn kể.
• B. “Mai thích kẹp tóc hơn hoa” — trái kết cục: Mai bỏ kẹp tóc, chỉ mang cúc về.
• D. “Mẹ không cho Mai đi chợ” — trái câu đầu: Mai theo mẹ ra chợ.

Bẫy thường gặp: Chọn chi tiết thú vị nhất thay vì ý bao trùm. Mẹo: đáp án ý chính đúng thường nhắc được cả nhân vật + việc chính.

Cách làm: Ý chính phải bao được toàn đoạn, không chỉ một câu giữa bài.

Bài 4 — Đúng người, đúng việc

Chiều nào tan học, Quân cũng ghé gốc bàng đầu ngõ. Hôm qua, Quân thấy một chú sẻ non rơi khỏi tổ. Quân nhẹ nhàng đặt sẻ vào chiếc hộp giấy, rồi chạy đi tìm bác bảo vệ. Bác trèo lên, đặt sẻ về tổ. Sáng nay, Quân nghe tiếng sẻ ríu rít trên cành.

Khi thấy sẻ non rơi khỏi tổ, Quân đã làm gì?

1. A. Mang sẻ về nhà nuôi trong hộp giấy.
2. B. Đặt sẻ vào hộp giấy rồi nhờ bác bảo vệ đưa sẻ về tổ. Đáp án đúng
3. C. Tự trèo lên cây đặt sẻ về tổ.
4. D. Bỏ mặc sẻ rồi đi về nhà.

Lời giải: Quân đặt sẻ vào hộp giấy rồi “chạy đi tìm bác bảo vệ”; chính BÁC là người “trèo lên, đặt sẻ về tổ”.

Giải từng bước:

1. Gạch chủ ngữ trong câu hỏi: QUÂN đã làm gì (không hỏi bác bảo vệ).
2. Tìm các việc của Quân: “đặt sẻ vào chiếc hộp giấy” + “chạy đi tìm bác bảo vệ”.
3. Việc “trèo lên, đặt sẻ về tổ” là của BÁC, không phải của Quân.
4. Đáp án B kể đúng cả hai việc của Quân theo đúng thứ tự.

Vì sao đáp án khác sai:

• A. “Mang về nhà nuôi” — đoạn văn không hề nói Quân mang sẻ về nhà; hộp giấy chỉ là chỗ đặt tạm.
• C. “Tự trèo lên cây” — gộp việc của bác bảo vệ vào Quân; sai người thực hiện.
• D. “Bỏ mặc” — trái toàn bộ đoạn văn kể về việc Quân cứu sẻ.

Bẫy thường gặp: Gộp việc của hai nhân vật vào một đáp án. Gặp câu “ai đã làm gì”, luôn hỏi lại: việc này của đúng người đó không?

Cách làm: Câu hỏi “Quân đã làm gì” — chỉ lấy việc của Quân, đừng gộp việc của bác bảo vệ.

Bài 5 — Dấu phẩy sau trạng ngữ

Câu nào đặt dấu phẩy đúng?

1. A. Mùa hè, hoa phượng nở đỏ rực sân trường. Đáp án đúng
2. B. Mùa hè hoa, phượng nở đỏ rực sân trường.
3. C. Mùa hè hoa phượng, nở đỏ rực sân trường.
4. D. Mùa hè hoa phượng nở, đỏ rực sân trường.

Lời giải: “Mùa hè” là trạng ngữ chỉ thời gian đứng đầu câu, phải ngăn với phần chính bằng dấu phẩy.

Giải từng bước:

1. Hỏi “khi nào hoa phượng nở?” — trả lời: “Mùa hè”. Đó là trạng ngữ chỉ thời gian.
2. Trạng ngữ đứng đầu câu phải cách phần chính bằng dấu phẩy.
3. Phần chính “hoa phượng nở đỏ rực sân trường” là một cụm trọn vẹn, không được chẻ nhỏ.
4. Chỉ đáp án A đặt dấu phẩy đúng sau trạng ngữ.

Vì sao đáp án khác sai:

• B. Chẻ “Mùa hè hoa” khỏi “phượng” — cắt đôi chủ ngữ, câu vỡ nghĩa.
• C. Ngăn chủ ngữ “hoa phượng” khỏi vị ngữ “nở…” — chủ ngữ và vị ngữ không bao giờ cách nhau bằng dấu phẩy.
• D. Ngăn động từ “nở” khỏi cụm mô tả “đỏ rực” — chẻ đôi vị ngữ.

Bẫy thường gặp: Đặt dấu phẩy theo chỗ ngừng hơi khi đọc. Dấu câu theo THÀNH PHẦN câu (trạng ngữ, chủ ngữ, vị ngữ), không theo nhịp thở.

Cách làm: Tìm trạng ngữ trước (khi nào, ở đâu), đặt dấu phẩy ngay sau nó.