Bài mẫu Khoa học Trần Đại Nghĩa: 5 câu có lời giải chi tiết
Gia đình có thể dùng 5 câu Khoa học trong bài này mà không cần đăng nhập. Mỗi câu có lời giải từng bước, phần giải thích vì sao đáp án khác sai và một bẫy thường gặp. Xem đủ 5 môn tại bài mẫu ôn thi Trần Đại Nghĩa.
Cách dùng 5 câu mẫu Khoa học
Cho con tự làm rồi mới mở lời giải. Mỗi câu có lời giải từng bước, phần giải thích vì sao đáp án khác sai và một bẫy thường gặp.
- Đọc đề và tách hai phần: HIỆN TƯỢNG quan sát được và CÂU HỎI (cái gì hay vì sao).
- Câu hỏi “vì sao” cần NGUYÊN NHÂN khoa học, không chọn chi tiết mô tả lại hiện tượng.
- Với thí nghiệm, tìm “một khác biệt duy nhất” giữa các mẫu thử — đó là biến số.
- Sau mỗi câu, tự hỏi: “Nếu đổi điều kiện ngược lại, kết quả có đổi không?”
Phụ huynh có thể đọc và dùng các câu này ở nhà mà không cần tài khoản.
5 câu có lời giải chi tiết
Năm câu Khoa học dựa trên quan sát và suy luận: truyền nhiệt, hướng ánh sáng và sự bay hơi. Con cần giải thích vì sao, không chỉ nhớ tên hiện tượng.
Bài 1 — Truyền nhiệt
Hà nhúng thìa kim loại và thìa gỗ vào tô canh nóng. Sau hai phút, cán thìa nào nóng hơn? Vì sao?
- A. Thìa gỗ, vì gỗ luôn nóng hơn kim loại.
- B. Thìa kim loại, vì kim loại dẫn nhiệt tốt hơn gỗ. Đáp án đúng
- C. Hai thìa nóng như nhau, vì cùng ngâm trong canh.
- D. Thìa gỗ, vì gỗ hút nước canh.
Lời giải: Kim loại dẫn nhiệt nhanh nên nhiệt từ canh truyền lên cán thìa kim loại. Gỗ dẫn nhiệt kém nên cán thìa gỗ mát hơn.
Giải từng bước:
- Hiện tượng: sau 2 phút, cán thìa kim loại nóng hơn cán thìa gỗ.
- Câu hỏi “vì sao” — cần nguyên nhân: khả năng DẪN NHIỆT khác nhau.
- Kim loại dẫn nhiệt tốt: nhiệt từ canh truyền nhanh lên cán.
- Gỗ dẫn nhiệt kém: nhiệt khó truyền nên cán mát hơn.
Vì sao đáp án khác sai:
- A. “Gỗ luôn nóng hơn” — trái hiện tượng quan sát được; chữ “luôn” tuyệt đối hóa càng dễ sai.
- C. “Nóng như nhau” — bỏ qua khác biệt vật liệu; cùng ngâm không có nghĩa cùng nóng.
- D. “Gỗ hút nước canh” — hút nước không làm cán nóng lên; nhầm nguyên nhân.
Bẫy thường gặp: Trả lời “cái gì” thay vì “vì sao”. Câu hỏi có “vì sao” thì đáp án phải chứa NGUYÊN NHÂN (dẫn nhiệt), không chỉ mô tả.
Cách làm: Tách hai ý: hiện tượng (cán nào nóng) và nguyên nhân (dẫn nhiệt).
Bài 2 — Ánh sáng và cây
Nam đặt một cây nhỏ trong hộp kín, chỉ khoét một lỗ bên trái. Sau một tuần, thân cây nghiêng về phía lỗ. Điều nào giải thích đúng nhất?
- A. Cây nghiêng vì hộp bị nghiêng.
- B. Cây mọc về phía có ánh sáng lọt vào. Đáp án đúng
- C. Cây luôn mọc về bên trái, không liên quan ánh sáng.
- D. Cây tìm nước ở phía lỗ.
Lời giải: Lỗ hộp là nơi ánh sáng vào. Cây xanh hướng về ánh sáng để quang hợp, nên thân nghiêng về phía lỗ.
Giải từng bước:
- Quan sát: thân cây nghiêng về phía lỗ duy nhất của hộp.
- Lỗ hộp là nơi ÁNH SÁNG lọt vào — khác biệt duy nhất so với xung quanh.
- Cây xanh cần ánh sáng để quang hợp nên mọc hướng về nguồn sáng.
- Kết luận: cây nghiêng vì hướng về phía có ánh sáng.
Vì sao đáp án khác sai:
- A. “Hộp bị nghiêng” — đề không hề nói hộp nghiêng; tự thêm dữ kiện.
- C. “Luôn mọc về bên trái” — nếu bịt lỗ và khoét bên phải, cây sẽ nghiêng sang phải; hướng phụ thuộc ánh sáng.
- D. “Tìm nước” — đề không nhắc gì đến nước; lấy một nhu cầu khác của cây để đoán bừa.
Bẫy thường gặp: Chọn đáp án nghe “khoa học” (tìm nước, quy luật) thay vì đáp án gắn với DỮ KIỆN duy nhất trong đề: cái lỗ có ánh sáng.
Cách làm: Hỏi “vì sao” thì chọn nguyên nhân, không chọn chi tiết không có trong đề.
Bài 3 — Bay hơi
Hai cốc nước giống nhau để cạnh cửa sổ. Cốc A có nắp, cốc B không nắp. Sau một ngày, cốc nào ít nước hơn?
- A. Cốc A, vì nắp hút nước.
- B. Hai cốc như nhau, vì cùng đứng cạnh cửa sổ.
- C. Cốc B, vì nước bay hơi ra không khí khi không có nắp. Đáp án đúng
- D. Cốc A, vì nắp làm nước nóng hơn.
Lời giải: Không nắp thì hơi nước thoát ra ngoài. Có nắp thì hơi nước bị giữ lại nên mực nước giảm ít hơn.
Giải từng bước:
- Hai cốc giống nhau, cùng chỗ để — khác biệt DUY NHẤT: nắp.
- Cốc B không nắp: hơi nước thoát ra không khí (bay hơi) → mực nước giảm nhiều.
- Cốc A có nắp: hơi nước bị giữ lại, ngưng tụ rơi xuống → mực nước giảm ít.
- Kết luận: cốc B ít nước hơn vì bay hơi.
Vì sao đáp án khác sai:
- A. “Nắp hút nước” — nắp đậy không hút nước; gán cho nắp một tác dụng tưởng tượng.
- B. “Như nhau vì cùng chỗ” — bỏ qua khác biệt duy nhất (nắp), mà khác biệt đó chính là đáp án.
- D. “Nắp làm nước nóng hơn” — nắp không sinh nhiệt; nhầm lẫn nguyên nhân.
Bẫy thường gặp: Không tìm “một khác biệt duy nhất”. Mọi bài so sánh thí nghiệm đều bắt đầu từ câu hỏi: hai mẫu khác nhau ở đúng điểm nào?
Cách làm: So sánh một khác biệt duy nhất: có nắp hay không, rồi gắn với bay hơi.
Bài 4 — Thích nghi với môi trường
Xương rồng sống nơi khô nóng và lá của nó biến thành gai. Điều nào giải thích đúng nhất?
- A. Gai giúp cây quang hợp tốt hơn lá.
- B. Gai giúp cây giảm thoát hơi nước nơi khô nóng. Đáp án đúng
- C. Gai giúp cây hút nước từ đất nhanh hơn.
- D. Gai giúp cây ra hoa đẹp để thu hút ong.
Lời giải: Lá càng rộng càng thoát nhiều hơi nước. Ở sa mạc khô nóng, lá tiêu biến thành gai để giữ nước; thân mọng đảm nhiệm quang hợp.
Giải từng bước:
- Khó khăn của môi trường: khô nóng → cây dễ mất nước.
- Lá rộng thoát nhiều hơi nước qua mặt lá.
- Lá biến thành gai (diện tích rất nhỏ) → thoát rất ít nước → giữ được nước.
- Quang hợp chuyển sang thân cây mọng nước.
Vì sao đáp án khác sai:
- A. Gai nhỏ, ít diệp lục — quang hợp KÉM hơn lá, không tốt hơn. Cây đánh đổi: bớt quang hợp để giữ nước.
- C. Hút nước là việc của RỄ, không phải của gai trên thân.
- D. Hoa đẹp giúp thụ phấn, không liên quan đến việc lá biến thành gai.
Bẫy thường gặp: Nhớ đặc điểm mà quên môi trường. Mẹo: thích nghi = đặc điểm TRẢ LỜI khó khăn nào của nơi sống?
Cách làm: Nối đặc điểm với KHÓ KHĂN của môi trường: khô nóng → cần giữ nước.
Bài 5 — Thiết kế thí nghiệm
Để thử xem “cây có cần ánh sáng không”, Mai chuẩn bị hai chậu cây giống hệt nhau. Mai nên làm gì tiếp?
- A. Đặt cả hai chậu ngoài nắng, tưới nước như nhau.
- B. Đặt một chậu ngoài nắng, một chậu chỗ tối; còn lại chăm sóc giống hệt nhau. Đáp án đúng
- C. Đặt cả hai ngoài nắng, một chậu tưới nhiều, một chậu tưới ít.
- D. Chỉ trồng một chậu duy nhất đặt chỗ tối.
Lời giải: Muốn thử ÁNH SÁNG thì ánh sáng phải là khác biệt duy nhất: một sáng một tối, mọi thứ khác (nước, đất, chậu) giữ nguyên.
Giải từng bước:
- Xác định điều cần thử: ÁNH SÁNG (có hay không).
- Cần hai mẫu: một mẫu CÓ ánh sáng, một mẫu KHÔNG.
- Mọi điều kiện khác (nước, đất, giống cây, chậu) phải GIỐNG HỆT nhau.
- Chỉ đáp án B thỏa cả ba: khác ánh sáng, giống mọi thứ còn lại.
Vì sao đáp án khác sai:
- A. Cả hai đều ngoài nắng — không có mẫu tối để so sánh, chẳng kết luận được gì.
- C. Đổi lượng NƯỚC thay vì ánh sáng — thí nghiệm này thử nước, không thử ánh sáng.
- D. Một chậu duy nhất — không có mẫu đối chứng để so sánh.
Bẫy thường gặp: Đổi nhiều thứ cùng lúc rồi kết luận bừa. Quy tắc vàng thí nghiệm: MỘT khác biệt duy nhất, còn lại giống hệt.
Cách làm: Thử cái gì thì chỉ đổi cái đó — còn lại giữ nguyên (mẫu đối chứng).
Sau khi làm xong 5 câu
| Dấu hiệu | Việc nên làm tiếp |
|---|---|
| Sai vì bỏ sót từ khóa | Đọc lại câu hỏi, gạch đơn vị hoặc điều kiện, rồi thử bài kiểm tra ngắn miễn phí. |
| Hiểu cách làm nhưng cần luyện thêm | Mở Khu luyện Khoa học để luyện đúng môn này. |
| Muốn xem hướng dẫn theo môn | Đọc hướng dẫn Khoa học hoặc xem đủ 5 môn tại bài mẫu ôn thi Trần Đại Nghĩa. |
Tài liệu thầy cô đã tham khảo
Bài viết được rà soát lần cuối ngày 24/09/2026 bởi Thầy Quang (Giáo viên Khoa học, xem hồ sơ).
- 5 câu mẫu Khoa học do đội ngũ ôn thi Trần Đại Nghĩa tự biên soạn, không sao chép ngân hàng luyện trong app.
- Mỗi câu có lời giải từng bước, phân tích đáp án sai và bẫy thường gặp để phụ huynh chữa bài cùng con.
- Làm xong có thể vào Khu luyện Khoa học để luyện đúng môn này.
Dạng bài được thống kê từ đề thật 2023–2026; bài mẫu do nhóm biên soạn tự ra kèm lời giải chi tiết.
Câu hỏi thường gặp
Khoa học Trần Đại Nghĩa hỏi kiến thức hay suy luận?
Cả hai, nhưng nặng suy luận: đề cho hiện tượng hoặc thí nghiệm rồi hỏi vì sao, đòi con nối quan sát với kiến thức đã học.
Con học thuộc bài mà vẫn sai câu thí nghiệm?
Vì câu thí nghiệm kiểm tra biến số và đối chứng, không kiểm tra trí nhớ. Hãy luyện cách hỏi: “Thí nghiệm này đang thử điều gì?”
Có cần làm thí nghiệm thật ở nhà không?
Nên với thí nghiệm đơn giản (nước, cây, ánh sáng). Được tự tay làm một lần, con nhớ nguyên lý lâu hơn đọc mười lần.
Làm xong 5 câu nên luyện gì tiếp?
Mở khu luyện Khoa học trong app để làm câu hỏi có hình theo chủ đề, rồi đọc hướng dẫn ôn Khoa học lớp 6 Trần Đại Nghĩa để xếp lịch 4 tuần.
Kỳ khảo sát lớp 6 Trần Đại Nghĩa gồm những gì?
Một bài khảo sát năng lực 90 phút cho học sinh lớp 5, tích hợp Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh, Khoa học và Lịch sử–Địa lý. Cấu trúc chi tiết thay đổi theo năm, nên gia đình đối chiếu thông báo chính thức của năm dự tuyển.